این پژوهش با هدف واکاوی شبکه مفاهیم و دلالتهای صفات «سمیع» در قرآن کریم و تحلیل همنشینی این اسم با سایر اسماء حسنای الهی انجام یافته است. مسئله اصلی تحقیق، تبیین چگونگی احاطه علمی و حضوری خداوند بر مسموعات، مبصرات و مکنونات هستی در پرتو آیات وحی است. روش مورد استفاده در این مطالعه، «تحلیل محتوا» و واکاوی متنی آیات مرتبط با سمع الهی است. در این راستا، آیات استخراج شده بر اساس کدهای موضوعی دستهبندی و با بهرهگیری از منابع تفسیری و روایی معتبر، مورد تبیین قرار گرفتهاند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که صفت سمیع در قرآن کریم بیشترین همنشینی را با اسم «علیم» دارد که در سه ساحتِ اقوال، افعال و اسرار باطنی تجلی مییابد. در مرتبه بعد، همنشینی «سمیع بصیر» بر نظارت مطلق الهی در نظام خلقت و کنشهای انسانی دلالت دارد. همچنین ترکیبهای «سمیعالدعا» و «سمیع قریب» وجهِ اجابتگری و قرب وجودی حقتعالی را برجسته میسازند. بر اساس این تحلیل، سمع الهی صفتی ازلی و ذاتی است که منزه از ابزارهای جسمانی بوده و عینِ ذات باریتعالی محسوب میشود. نتایج پژوهش حاکی از آن است که اعتقاد به سمیع بودن پروردگار، افزون بر ابعاد الهیاتی، دارای آثار تربیتی عمیقی همچون ایجاد روحیه مراقبه در گفتار و رفتار، دوری از اقوال لغو و تقویت امید به اجابت در دعا است. در واقع، حضورِ همیشگی در محضر خدای سمیع، بنده را به سوی تزکیه نفس و پیوند مستمر با مبدأ هستی سوق میدهد.
