نصیریه یکی از فرقه های منتسب به شیعه است که با ادعای مقام «بابیت محمد بن نصیر نمیری» برای عسکریین(ع) و ادعاهای غالیانه دیگر از امامیه جدا شد. باورهای خاص این فرقه باعث طرد شدن آنها از جامعه مسلمین و زندگی در سایه«تقیه شدید» و اصل «کتمان سر» شد. از این رو چهرهای برجسته و باورهای آنها کمتر شناخته شده است و جز آنچه از زبان مخالفان آنها بیان شده اطلاعات دقیقی در اختیار پژوهشگران وجود ندارشت اما انتشار مجموعه ای از آثار آنها در سالیان گذشته راه را برای پژوهش بیشتر درباره این فرقه گشود. پژوهش حاضر با تکیه بر منابع اصیل فرقه نصیریه به تحلیل و نقد جایگاه حضرت فاطمه(س) در نظام الهیاتی این فرقه میپردازد. در این نظام فکری، حضرت فاطمه(س) با عنوان «فاطر» شناخته میشود و مفاهیمی چون الوهیت، حلول، تناسخ، و باطنسازی زمانها، مکانها و عبادات به او نسبت داده میشود. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد انتقادی، نخست به تبیین دیدگاه نصیریه در باب حضرت فاطمه(س) پرداخته، سپس با استناد به قرآن، روایات معتبر شیعه و اصول مسلم کلام اسلامی، به نقد این باورها میپردازد. یافتههای تحقیق نشان میدهد که تصویر ارائهشده از حضرت فاطمه(س) در منابع نصیریه، با چالشهای اساسی همچون تناقضات درونی، بحران معیار در تأویل، انکار تاریخیت، غلو در شخصیتها، نفی شریعت، و تعارض با توحید ناب اسلامی مواجه است. این پژوهش ضمن روشنسازی مرز میان تشیع راستین و جریانهای غالی، بر ضرورت بازشناسی چهره حقیقی حضرت فاطمه(س) بر اساس منابع معتبر امامیه تأکید میکند.
