Quranic Sciences and Tradition

Quranic Sciences and Tradition

An Analysis of the Components of Divine Hearing in the Qur’an with Emphasis on the Co-occurrence of the Divine Names (ʿAlīm, Baṣīr, Qarīb, and al-Duʿāʾ)

Document Type : Research Paper

Authors
1 PhD Student, Department of Quran and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Studies, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran
2 , Associate Professor, Department of Quranic Studies and Hadith, Faculty of Theology, Alzahra University, Tehran, Iran
10.22059/jqst.2026.413582.670630
Abstract
This study aims to investigate the conceptual network and semantic implications of the divine attribute al-Samīʿ (the All-Hearing) in the Qur'an and to analyze its co-occurrence with other Divine Names. The central research question concerns how, in light of the verses of revelation, God's comprehensive knowledge and presence encompass what is heard, seen, and concealed within existence. The study employs content analysis and textual examination of Qur'anic verses related to divine hearing. The identified verses were categorized according to thematic codes and subsequently interpreted through authoritative exegetical and hadith sources. The findings indicate that the attribute al-Samīʿ occurs most frequently in conjunction with the Divine Name al-ʿAlīm (the All-Knowing), manifesting itself across three domains: utterances, actions, and inner secrets. The next most significant co-occurrence is al-Samīʿ al-Baṣīr (the All-Hearing, the All-Seeing), which signifies God's absolute supervision over creation and human actions. Furthermore, the expressions Samīʿ al-Duʿāʾ (the One who hears supplication) and Samīʿ-un Qarīb (the One who is All-Hearing and Near) highlight the dimensions of divine responsiveness and the ontological proximity of God. Accordingly, divine hearing is an eternal and essential attribute, transcending physical means and constituting an aspect of the Divine Essence. The results demonstrate that belief in God as al-Samīʿ, beyond its theological implications, has profound educational and spiritual effects, including cultivating a sense of vigilance in speech and conduct, avoiding frivolous and vain utterances, and strengthening hope for the acceptance of supplications. Indeed, constant awareness of being in the presence of the All-Hearing God guides believers toward self-purification and a continuous connection with the Source of existence.
Keywords
Subjects

Holly Quran
al-Āmidī, Sayf al-Dīn (1989). al-Mubīn fī iṣṭilāḥāt al-ḥukamāʾ wa-l-mutakallimīn (ʿA. al-Aʿsam, Ed.; 2nd ed.). al-Hayʾah al-Miṣriyyah al-ʿĀmmah li-l-Kitāb. (in Arabic)
Bardin, L. (1995). Taḥlīl-i muḥtavā (M. Yamani Dūzī Surkhābī & M. Āshtiyānī, Trans.). Dānishgāh-i Shahīd Bihishtī. (in Persian)
Bunyād-i Pazhūhish-hā-yi Islāmī (1994). Sharḥ al-muṣṭalaḥāt al-kalāmiyyah. Āstān-i Quds-i Rażavī. (in Arabic)
Dughaym, Samīḥ (2001). Mawsūʿat muṣṭalaḥāt al-Imām Fakhr al-Dīn al-Rāzī. Maktabat Lubnān Nāshirūn. (in Arabic)
Farāhīdī, Khalīl b. Aḥmad (1989). Kitāb al-ʿAyn (2nd ed.). Hijrat. (in Arabic)
Fattāḥīzādah, Fatḥiyyah, & Muʿtamad Langarūdī, Firishtah (2019). Ẓarfiyyat-shināsī-yi muṭālaʿāt-i miyān-rishtah-ʾī-yi ʿulūm-i Qurʾān va ḥadīth (muṭālaʿah-ʾi mawridī: taḥlīl-i muḥtavā). Muṭālaʿāt-i Maʿrifatī dar Dānishgāh-i Islāmī, 23(81), 603–619. (in Persian)
al-Fayyūmī, Aḥmad b. Muḥammad (1993). al-Miṣbāḥ al-munīr fī gharīb al-Sharḥ al-kabīr li-l-Rāfiʿī (2nd ed.). Hijrat. (in Arabic)
Gunābādī, Sulṭān-Muḥammad (1988). Tafsīr bayān al-saʿādah fī maqāmāt al-ʿibādah (2nd ed.). Muʾassasat al-Aʿlamī li-l-Maṭbūʿāt. (in Arabic)
Ḥājī-Ismāʿīlī, Muḥammad Riżā, & Shirkat, Fāṭimah (2012). Maʿnā-shināsī-yi infiʿālāt va vākunish-hā-yi manfī-yi samʿ dar Qurʾān-i Karīm. Pazhūhish-hā-yi Islāmī, (11), 162–200. (in Persian)
Ḥusaynī Ardakānī, Aḥmad b. Muḥammad (1996). Mirʾāt al-akwān (Taḥrīr-i Sharḥ-i Hidāyah-ʾi Mullā Ṣadrā Shīrāzī) (ʿA. Nūrī, Ed.). Mīrās-i Maktūb. (in Persian)
Ibn al-Athīr, Mubārak b. Muḥammad (1997). al-Nihāyah fī gharīb al-ḥadīth wa-l-athar (4th ed.). Ismāʿīliyān. (in Arabic)
Ibn Manẓūr, Muḥammad b. Mukarram (1993). Lisān al-ʿArab (3rd ed.). Dār Ṣādir. (in Arabic)
Jānīpūr, Muḥammad (2017). Kārkard-hā-yi kayfī-yi istifādah az ravish-i taḥlīl-i muḥtavā dar fahm-i aḥādīth. ʿUlūm-i Qurʾān va Ḥadīth, 49(98), 29–52. (in Persian)
Jānīpūr, Muḥammad, & Shukrānī, Riżā (2013). Rah-āvard-hā-yi istifādah az ravish-i taḥlīl-i muḥtavā dar fahm-i aḥādīth. Pazhūhish-hā-yi Qurʾān va Ḥadīth, (2), 27–57. (in Persian)
Khatami, A. (1991). Farhang-i ʿilm-i kalām. Ṣabā. (in Persian)
Khomeini, R. (2009). Sharḥ-i duʿā-yi saḥar (2nd ed.). Muʾassasah-ʾi Tanẓīm va Nashr-i Āthār-i Imām Khumaynī. (in Persian)
Krippendorff, K. (2004). Mabānī-yi ravish-shināsī-yi taḥlīl-i muḥtavā (H. Nāyibī, Trans.; 8th ed.). Nashr-i Nay. (in Persian)
Kulaynī, Muḥammad b. Yaʿqūb (1986). al-Kāfī. Dār al-Kutub al-Islāmiyyah. (in Arabic)
Majlisī, Muḥammad Bāqir (1983). Biḥār al-anwār al-jāmiʿah li-durar akhbār al-aʾimmat al-aṭhār. Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī. (in Arabic)
Muḥammadī Gīlānī, Muḥammad (1994). Sharḥ-i munājāt-i Shaʿbāniyyah. Sāyah. (in Persian)
Muḥarramī, Ruqayyah (2014). Maʿnā-shināsī-yi vāzhah-ʾi samʿ dar Qurʾān va bāztāb-i ān dar sīrah-ʾi maʿṣūmān (ʿa) [Master’s thesis, Dānishgāh-i Maʿārif-i Qurʾān va ʿItrat]. (in Persian)
Mīrzābābāyī, Sayyid Mahdī (2017). Istiʿārah-ʾi mafhūmī-yi samʿ va udhun dar āyāt-i Qurʾān. Zihn, (72), 67–88. (in Persian)
Muṣṭafawī, Ḥasan (2001). al-Taḥqīq fī kalimāt al-Qurʾān al-karīm. Bungāh-i Tarjumah va Nashr-i Kitāb. (in Arabic)
Muṭahharī, Murtażā (2011). Āzādī-yi maʿnavī (52nd ed.). Ṣadrā. (in Persian)
al-Mūsawī al-Sabzawārī, Sayyid ʿAbd al-Aʿlā (1988). Mawāhib al-Raḥmān fī tafsīr al-Qurʾān (2nd ed.). Muʾassasat Ahl al-Bayt. (in Arabic)
Nagrī, ʿAbd al-Nabī b. ʿAbd al-Rasūl (1975). Jāmiʿ al-ʿulūm fī iṣṭilāḥāt al-funūn (Dustūr al-ʿulamāʾ) (2nd ed.). Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah. (in Arabic)
Qurashī, Sayyid ʿAlī Akbar (1998). Qāmūs-i Qurʾān (6th ed.). Dār al-Kutub al-Islāmiyyah. (in Persian)
Quṭb, Sayyid (1987). Fī ẓilāl al-Qurʾān. Dār al-Shurūq. (in Arabic)
Rāghib Iṣfahānī, Ḥusayn b. Muḥammad (1991). al-Mufradāt fī gharīb al-Qurʾān (Ṣ. ʿA. Dāwūdī, Ed.). Dār al-Qalam; Dār al-Shāmiyyah. (in Arabic)
Rajab Shilgahī, Zahrā (2016). Zībāyī-shināsī-yi favāṣil-i Qurʾānī-yi samʿ va baṣar [Master’s thesis, Dānishgāh-i Kurdistān]. (in Persian)
Rayshahrī, Muḥammad (1998). Mīzān al-ḥikmah. Dār al-Ḥadīth. (in Arabic)
al-Ṣāḥib b. ʿAbbād, Ismāʿīl (1993). al-Muḥīṭ fī al-lughah. ʿĀlam al-Kutub. (in Arabic)
Ṣābiqī Tihrānī, Muḥammad (1985). al-Furqān fī tafsīr al-Qurʾān bi-l-Qurʾān wa-l-sunnah. Farhang-i Islāmī. (in Arabic)
Ṣadr al-Dīn Shīrāzī, Muḥammad b. Ibrāhīm (1981). al-Ḥikmat al-mutaʿāliyah fī al-asfār al-ʿaqliyyat al-arbaʿah. Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī. (in Arabic)
Sājidī, ʿAlī Muḥammad, & Mīrakī, Bahār (2014). Taḥlīl-i samʿ va baṣar-i Ḥaqq Taʿālā az manẓar-i Mullā Ṣadrā va Imām Khumaynī. Andīshah-ʾi Nuvīn-i Dīnī, (36), 141–156. (in Persian)
Ṣalībā, Jamīl (1987). Farhang-i falsafī (M. Ṣāniʿī Darrah-bīdī, Trans.). Ḥikmat. (in Persian)
al-Sayyid al-Raḍī, Muḥammad b. Ḥusayn (1993). Nahj al-balāghah (Ṣ. al-Ṣāliḥ, Ed.). Hijrat. (in Arabic)
Shirkat, Fāṭimah (2011). Maʿnā-shināsī-yi samʿ dar Qurʾān-i Karīm [Master’s thesis, Dānishgāh-i Iṣfahān]. (in Persian)
Sajjadi, S. J. (2000). Farhang-i maʿārif-i Islāmī. Sāzmān-i Chāp va Intishārāt-i Vizārat-i Farhang va Irshād-i Islāmī. (in Persian)
Ṭabāṭabāʾī, Sayyid Muḥammad Ḥusayn (1995). Tarjumah-ʾi Tafsīr al-Mīzān (S. M. B. Mūsawī Hamadānī, Trans.; 5th ed.). Daftar-i Intishārāt-i Islāmī. (in Persian)
Ṭabarsī, Faḍl b. Ḥasan (1993). Majmaʿ al-bayān fī tafsīr al-Qurʾān (3rd ed.). Nāṣir Khusraw. (in Arabic)
Ṭālaqānī, Sayyid Maḥmūd (1983). Partav-ī az Qurʾān. Shirkat-i Sahāmī-yi Intishār. (in Persian)
al-Ṭahānawī, Muḥammad ʿAlī (1996). Kashshāf iṣṭilāḥāt al-funūn wa-l-ʿulūm. Maktabat Lubnān Nāshirūn. (in Arabic)
Ṭayyib, Sayyid ʿAbd al-Ḥusayn (1999). Aṭyab al-bayān fī tafsīr al-Qurʾān (2nd ed.). Intishārāt-i Islām. (in Persian)
al-Ṭurayḥī, Fakhr al-Dīn (1996). Majmaʿ al-baḥrayn (3rd ed.). Kitābfurūshī-yi Murtaḍawī. (in Arabic)
ʿUrvatī Muvaffaq, Akbar (2003). Samʿ va baṣar-i Ilāhī az dīdgāh-i ḥukamā-yi Islāmī. Khiradnāmah-ʾi Ṣadrā, (34), 46–51. (in Persian)