Quranic Sciences and Tradition

Quranic Sciences and Tradition

A Content Analysis of the Well-Known Phrase “Paradise Lies beneath the Feet of Mothers” (al-jannatu taḥta aqdām al-ummuhāt)

Document Type : Research Paper

Authors
1 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Theology, Yazd University, Yazd, Iran.
2 Department of Islamic Studies, Faculty of Theology, Yazd University, Yazd, Iran
Abstract
The dignity and elevated status of mothers is an undisputed truth widely emphasized in the Qur’an and Hadith. The attribution of the phrase “الْجَنَّةُ تَحْتَ أَقْدَامِ الْأُمَّهَات” (al-jannatu taḥta aqdām al-ummuhāt, “Paradise lies beneath the feet of mothers”) to the Prophet Muḥammad (PBUH) is highly prevalent, although some hadith scholars consider its chain of transmission weak and unreliable. Nevertheless, given the widespread circulation of this saying among the general public and even within scholarly circles of both Shi‘ite and Sunni traditions—and considering the jurisprudential principle that fame (shuhra) may compensate for a weak chain—it becomes essential to focus on the content and meaning of this well-known phrase. Using a descriptive-analytical approach grounded in the methodology of fiqh al-ḥadīth (jurisprudence of hadith), this study seeks to provide a correct reading and understanding of the narration by examining interpretive possibilities through the analysis of parallel traditions, lexical features, and the discursive context of the hadith. The research ultimately addresses the question of how far this popular narration can be deemed reliable. The findings suggest that, through comparison with similar narrations and interpretive readings, four main understandings of the phrase emerge. Among them, the interpretation that “attaining Paradise depends upon the conduct of mothers” appears to be the most precise and contextually grounded reading.
Keywords

قرآن کریم (1389). ترجمه ناصر مکارم شیرازی. بیروت: مرکز طبع و نشر قرآن جمهوری اسلامی ایران،
ابن ابی جمهور، محمد بن زین الدین‏ (1405ق). عوالی اللئالی. 4جلد. قم: دارالسیدالشهدا
ابن اثیر جزری، مبارک بن محمد (1367ش). النهایة فی غریب الحدیث و الأثر. 5جلد. محقق: محمود محمد طناحى. چاپ چهارم، قم: انتشارات موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان
‏ابن بابویه، محمد بن على (صدوق). (1376ش) الامالی. تهران: کتابچی
ابن بابویه، محمدبن على (صدوق)، (1398ق). التوحید. قم: جامعه مدرسین.
ابن بابویه، محمد بن علی‏ (صدوق) (1413ق). من لا یحضره الفقیه. 4جلد. تحقیق و تصحیح: على اکبر غفارى. چاپ دوم‏، قم‏: دفتر انتشارات اسلامى جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‏.
ابن‌ حِبّان بستی، ابوحاتم‌ (1402ق). کتاب ‌المجروحین من المحدثین و الضعفاء و المتروکین. تحقیق: محمود ابراهیم زاید. سوریه: نشر دارالوعی.
ابن شعبه حرانى، حسن بن علی‏ (1404ق). تحف العقول. قم: نشرجامعه مدرسین
ابن عدی‌، عبدالله‌ (1409ق) الکامل‌ فی‌ ضعفاء الرّجال‌. 8جلد. تحقیق: یحیی مختار غزاوی. بیروت: دارالفکر.
ابن فارس، احمد (1404ق). معجم مقاییس اللغة. 6جلد. قم: مکتب الإعلام الإسلامی.
ابن منظور، محمد‌بن مکرم‏ (بی‌تا). لسان‌العرب‏. 15جلد. چاپ‌سوم‏، بیروت‏: دارصادر
بروجردى، آقاحسین‏ (1386ش). جامع أحادیث الشیعة. 31جلد. تحقیق جمعى از محققان. ‏ تهران: فرهنگ سبز.
پاینده، ابو القاسم (1363ش). نهج الفصاحة. چاپ چهارم. تهران: انتشارات دنیاى دانش
تمیمی‌آمدی، عبدالواحد (1410ق). غررالحکم و دررالکلم. قم: دارالکتب الاسلامی
جعفرى، یعقوب‏ (بی‌تا). کوثر. قم‏: نشر هجرت.
جفری، آرتور (1372). واژه‌های دخیل در قرآن مجید، ترجمه فریدون بدره‌ای. تهران: انتشارات توس.
حر عاملی، محمدبن حسن (1409ق). وسائل الشیعه. 30جلد. قم: موسسه آل البیت
خمینی، سید روح الله (1378ش). صحیفه امام. 23جلد. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
دولابی، محمدبن احمد (1420ق). الکنی والاسماء. 3جلد. بیروت: داراالکتب العلمیه.
راغب اصفهانى، حسین بن محمد (1374ش). مفردات الفاظ قرآن‏، تحقیق غلام‏رضا خسروى حسینی‏. چاپ دوم‏. تهران: نشرمرتضوی‏،
رستگار جزی، پرویز و رحمت پناه محمدتقی (1394ش)، بررسی سخن «الجنه تحت اقدام الامهات»، مجله حدیث پژوهی، 14 (2) 129-152
صنعانی، عبدالرزاق بن‌همام (1403). المصنف. 10جلد. تحقیق حبیب‌بن‌الرحمن‌اعظمی. بیروت منشورات المجلس العلمی
طباطبایى، سید محمد حسین‏ (1417ق). المیزان فى تفسیر القرآن. 20جلد. چاپ پنجم‏. قم‏: دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسین حوزه علمیه قم.
طریحی، (1375). مَجمعُ الْبَحْرَیْن و مَطلَعُ النَّیِّرَیْن. 5جلد. تهران: مرتضوی.
طبرسی، فضل بن حسن (1412ق) مکارم الاخلاق. قم: انتشارات شریف رضی.
ــــــــــ (1385ق). مشکاة الأنوار فی غرر الأخبار. المکتبه الحیدریه
ــــــــــ (1372ش). مجمع البیان فى تفسیر القرآن‏. 10جلد. تهران: انتشارات ناصرخسرو
فتال نیشابوری، محمدبن احمد (1375ش). روضه الواعظین، 2جلد. قم: نشر رضی.
فراهیدی، خلیل بن‌احمد (1408ق) کتاب العین. 8جلد. قم: موسسه الاعلمی للمطبوعات
فیض کاشانی، محمدمحسن (1406). الوافی. 26جلد. اصفهان: کتابخانه امیرالمومنین
فیومی، احمد بن محمد (1428ق) المصباح المنیر فى غریب الشرح الکبیر للرافعى. بیروت: المکتبة العصریة
قرائتى، محسن (1383ش‏). تفسیرنور. 10 جلد. چاپ یازدهم‏. تهران‏: مرکز فرهنگى درسهایى از قرآن‏.
قرشى، على اکبر (1371). قاموس قرآن. 7جلد. چاپ ششم. تهران: انتشارات‌دار الکتب الاسلامیه،
کلینى، محمدبن‌یعقوب‏ (1407ق). الکافی. 8جلد. تهران: دارالکتب الاسلامیه
مجلسی، محمدباقر (1403ق) بحارالانوار. 110جلد. چاپ‌دوم. بیروت: دارإحیاء التراث العربی‏.
مصطفوی، حسن (1368). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم‌. 14جلد. تهران‌: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی‌
مکارم شیرازی، ناصر (1374). تفسیر نمونه. 27جلد. تهران: دارالکتب الاسلامیه
نورى، حسین‌بن‌محمدتقى (1408ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. 28جلد. قم: انتشارات مؤسسة آل البیت
Horovitz , Josef, (1964) , Jewish proper names and derivatives in the Koran , Hildesheim; Arthur Jeffery, The foreign vocabulary of Qur’an , Baroda; 193