موسسه انتشارات دانشگاه تهران پژوهش های قرآن و حدیث 2008_9430 50 2 2018 02 20 Nahj-al-Balagha and Historical Criticism (Case study: Existence and Nonexistence) نهج‌البلاغه و نقد تاریخی (پژوهش موردی: وجود و عدم) 251 274 66086 10.22059/jqst.2018.246838.668942 FA سعید شفیعی خوزانی استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران 0009-0001-6870-3824 Journal Article 2017 11 28 In Nahj-al-Balagha, there are words and phrases which indicate a later theological and philosophical meaning, not consistent with the historical conditions of the first century AH. Not accepting this inconsistency, Some scholars believe that Imam Ali (as) has made these words and phrases. While others have tried to provide evidence justifying its consistent with the appropriate historical context. Nevertheless, these evidences can simply support the possibility of such a usage, but are not historical evidences. Others have tried to show that some of the suspicious cases are the words of later religious figures, including Shiite Imams (from the second century onwards). However, in this way, the context of the discussions has not been reconstructed and has not provided satisfactory evidence for the origin of the phrases and its developments. In the present article, an attempt is made to investigate the historical origins of the subject (Existence and Nonexistence) in the Quran, narratives, theological and philosophical sources and Muslim discourse with followers of other religions (In the 2nd and 3nd centuries AH) and give a better answer to this problem.   در <em>نهج‌البلاغه </em>الفاظ و تعبیرهایی به ‌کار رفته است که معانی متأخر کلامی ـ فلسفی دارد و با شرایط تاریخی قرن اول هجری همخوان نیست. برخی مؤلفان این ناهمخوانی را نپذیرفته‌اند و معتقدند که امام علی^(ع) واضع این الفاظ و تعبیرها بوده ‌است. گروهی دیگر کوشیده‌اند شواهد تاریخی بر وجود بافت تاریخی مناسب ارائه کنند اما آنچه مطرح می‌شود تنها امکان وجود چنین مباحثی را نشان می‌دهد نه اینکه شاهدی تاریخی در اثبات آن ارائه دهد. برخی دیگر سعی کرده‌اند نشان دهند که بخشی از موارد مشکوک، سخنانی از شخصیت‌های دینی متأخرتر، از جمله امامان شیعه ـ از قرن دوم به بعد ـ است. با این حال، در این روش نیز بافت تاریخی نصوص، بازسازی نشده و دربارۀ آغاز بحث و تحولات آن سخنی به میان نیامده است. در مقالۀ حاضر تلاش بر این است که ریشه‌های تاریخی موضوع وجود و عدم در قرآن، روایات، منابع کلامی و فلسفی و مناظره‌های مسلمانان با پیروان دیگر ادیان در قرن‌های دوم و سوم هجری، بررسی و تحلیل شوند و پاسخ بهتری برای این مسئله بیان گردد. https://jqst.ut.ac.ir/article_66086_fa1ad471b1986f700bf71c81047b25bf.pdf