موسسه انتشارات دانشگاه تهران پژوهش های قرآن و حدیث 2008_9430 43 2 2011 02 20 Criticizing and review of the tradition “Verily God Created Adam/human being in his visage” in respect of al - Futūhāt al-Makkiyyah تحقیق در متن و اسناد حدیث «انّ الله خلق آدم علی صورته» و نقد دیدگاه ابن عربی 11 34 24942 FA منصور پهلوان دانشگاه تهران، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دکترای علوم قرآن و حدیث مصطفی آذرخشی دانشگاه تهران، دانشجوی دکتری Journal Article The tradition attributed to the prophet that he said: «» (Verily God created Adam in his visage) is one of the bases of Sufis ideology and Ibn Arab? (Ab? 'Abdill?h Muhammad ibn 'Al? ibn Muhammad ibn `Arab?), the founder of theoretical Sufism (irfan nazari), often refers to it in his works. In his most famous work named: The al - Fut?h?t al-Makkiyyah, he attempts to show the correlation of this tradition and the doctrine of the unity of being (vahdat al-vojud). So in different themes of the doctrine, he cites that tradition «He believes that the pronoun » «in » « refers to God and so all his description of this tradition is on the base of Adam being created in God's visage and likeness. While according to “Sabab Wurud al-Hadith” mentioned in old authorized literature, the pronoun cannot be referred to God and the coherency of “doctrine of the unity of being” and this tradition is seriously challenged by Quranic thoughts and other traditions. حدیث «انّ الله خلق آدم علی صورته»، ازجمله مستندات صوفیّه و عرفا است؛ چنانکه بارها مورد استناد مدوّن اصلی عرفان نظری، یعنی «ابن عربی» قرار گرفته است. او در مهمترین اثر خویش، یعنی «الفتوحات المکیّه» تلاش کرده تا این روایت را هماهنگ با نظریه‌ی وحدت وجود نشان دهد؛ ازاین رو آن را در موضوعاتِ گوناگونِ مربوط به نظریه‌ی مزبور مطرح کرده است. ابن عربی قائل است که ضمیر«ها» در «صورته» به خداوند برمی‌گردد؛ به همین جهت تمام توضیحات وی درباره‌ی این حدیث، مبتنی بر خلق انسان بر صورت خداوند است. حال آنکه با توجّه به شأن صدور این حدیث که در منابع کهن و معتبر ثبت و ضبط شده است، نمی‌توان ضمیر را به خداوند ارجاع داد؛ چنانکه توضیحات دانشمندان بزرگ درباره‌ی این حدیث، گویای آن است که ضمیر، به خداوند برنمی‌گردد. افزون بر آنکه مدلول آیات و روایات، تطبیق حدیث مذکور را با نظریه‌ی وحدت وجود، به چالش می‌کشد. https://jqst.ut.ac.ir/article_24942_9f882c9b443017597c70b4edaa542a0c.pdf