موسسه انتشارات دانشگاه تهران پژوهش های قرآن و حدیث 2008_9430 42 1 2009 09 23 Lexicographical Method of Ibn Abi’l-Hadid in the Commentary of Nahj al-Balagha روش لغوی ابن ابی الحدید در شرح نهج البلاغه 21101 FA علی اکبر فراتی دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 Since Nahj al-Balagha is a literary text at the peak of eloquence, and words are considered the substance of literature, a commentator should undertake the clarification of difficult terms. Ibn Abi’l-Hadid, the greatest and most celebrated commentator of this valuable work, has paid particular attention to explaining and clarifying difficult terms. The present article deals with the lexicographical methodology of the commentary of Ibn Abi?l-Hadid taking the two approaches of following the traditional ways and deduction of new ways. Lexicographical works on which the commentator has relied for explaining the difficult words, at first sight seem to inspire the traditional method. However, the commentary is not restricted to this and includes clear novel deductions. He has interpreted the words as a criticizing scholar putting the lexicographical view of others under critical analysis and preferring some views to others. He relies for his deductions on the holy Quran, Hadith, grammar and syntax, figures of speech, context, etc. Furthermore, his theological school clearly plays a part in explaining words. از آنجا که نهج البلاغه، متنی ادبی در حد اعلای بلاغت است، و از سویی واژه، بن مای? ادبیات به شمار است، ناگزیر، شارح می‌بایست، پیش از هر اقدامی، به تفسیر الفاظ غریب و بیان مفردات آن همت ورزد. ابن ابی الحدید نیز به عنوان بزرگترین و مشهورترین شارح این کتاب ارزشمند و ماندگار، به تفسیر واژگان و بیان الفاظ غریب آن توجه ویژه ای مبذول داشته، و اساس شرح خود را بر آن نهاده است. از این رو، در این مقاله، به بررسی روش لغوی شرح ابن ابی الحدید، از میان دو شیو? تقلید و اجتهاد پرداخته شده است. منابع لغوی که شارح، در شرح مفردات بر آن تکیه کرده است، گرچه در آغاز به شیو? تقلید مربوط است، ولی تقلید و نقل صرف را در بر نمی‌گیرد؛ زیرا در شرح، بیشترین نمود با اجتهاد است. وی مفردات را چونان یک مجتهد منتقد تفسیر کرده است، آراء و نظرات لغوی دیگران را در بوت? نقد گذارده، برخی را بر برخی ترجیح می‌دهد، و در اجتهادش به قرآن و حدیث و صرف و نحو و بلاغت و سیاق و فروق اللغه و دیگر موارد از این دست، استناد می‌ورزد. همچنین، اثرپذیری وی از مکتب کلامی‌اش، در شرح واژگان نیز به وضوح دیده می‌شود. https://jqst.ut.ac.ir/article_21101_a9996a40a5e487ba15004041a83b7817.pdf